Overal in Brussel kom je zijn werk tegen: het verhaal van Guillaume Geefs

Wij stadsgidsen in Brussel hebben aan onze passie voor Brussel weer een heerlijk hoofdstuk toegevoegd. Dit keer gaat het over een kunstenaar die je, zodra je hem leert kennen, werkelijk overal in de stad tegenkomt: Guillaume Geefs, de beeldhouwer uit Schaarbeek die in zijn tijd wereldberoemd was, maar daarna onterecht in de vergetelheid belandde.

Die vergetelheid wordt nu rechtgezet dankzij het nieuwe boek van kunsthistoricus Frederik Tinck: Guillaume Geefs (1805–1883). Tinck brengt Geefs’ leven en werk op magnifieke wijze opnieuw tot leven en toont dat hij veel meer was dan een gevierd beeldhouwer. Ook zijn vrouw, de uitzonderlijk getalenteerde schilderes Fanny Corr, krijgt eindelijk de aandacht die ze verdient.

Van bakkerszoon tot meesterbeeldhouwer

Het verhaal van Guillaume begint in Antwerpen, in een bakkersgezin met zeven zonen. Alle broers werden beeldhouwer — een unicum in de kunstgeschiedenis. Je ziet het zo voor je: de kleine Guillaume die in de bakkerij van zijn vader met deeg en mallen experimenteert, op zoek naar de perfecte driedimensionale vorm. Zijn houten ruiterfiguurtjes van Keizer Karel waren al vroeg een succes.

Hij studeert aan de Antwerpse kunstacademie en vervolgt zijn opleiding aan de École des Beaux-Arts in Parijs. Daar groeit zijn talent, maar ook zijn netwerk. Een van zijn levenslange vrienden wordt de schilder Gustaaf Wappers, met wie hij in het Vleeshuis in Antwerpen een atelier deelt.

Rond 1833 wint Guillaume drie grote staatsopdrachten — het Martelarenmonument Pro Patria, het standbeeld van Belliard en de cenotaaf van Frédéric de Merode in de Brusselse kathedraal. Het is het begin van een indrukwekkende carrière in Brussel, dat in het jonge België dé plek is voor ambitieuze kunstenaars.

Een kunstenaarskolonie in Schaarbeek

Guillaume en Fanny bouwen een prachtige villa in de Paleizenstraat in Schaarbeek, een huis dat doet denken aan een Romeinse residentie. Het had ateliers, stallen en een rijke renaissance-inspiratie. Helaas bestaat het niet meer, maar in zijn tijd was het het kloppend hart van de beeldhouwkunst.

Rondom de villa ontstaat een ware kunstenaarskolonie met namen als Eugène Verboeckhoven, Charles-Auguste Fraikin en Louis Gallait. Schaarbeek wordt een broedplaats van creativiteit, net buiten de Brusselse vijfhoek.

Atelier Guillaume Geefs

 Internationale roem

De ster van Guillaume reikt ver buiten België. In Engeland en Ierland is hij bijzonder geliefd. De broers Geefs openen zelfs een filiaal in Londen — kunstenaars én ondernemers dus. Koningin Victoria en prins Albert bestellen werk bij hem, en in Buckingham Palace worden nog steeds sculpturen van zijn hand bewaard.

Ook uit de Verenigde Staten, Rusland (zelfs een opdracht van Tolstoj), Nederland en Oostenrijk komen bestellingen. Guillaume introduceert het romantisme in de beeldhouwkunst en breekt met het neoclassicisme. Zijn stijl wordt razend populair.

Leraar, politicus en ‘Statuaire du roi’

Guillaume is niet alleen beeldhouwer. Hij is ook een begenadigd leraar. Vanaf 1836 geeft hij in zijn villa gratis beeldhouwlessen en ontvangt hij meer leerlingen dan de Brusselse academie.

In datzelfde jaar wordt hij benoemd tot ‘Statuaire du roi’. Zijn eerste opdracht: een borstbeeld van koningin Louise-Marie. Het levert hem een stroom aan opdrachten op van het hof, de adel en de bourgeoisie.

Daarnaast is hij politiek actief: van 1852 tot 1862 is hij burgemeester van Schaarbeek, als gematigd liberaal en vrijmetselaar.

Fanny Corr: een uitzonderlijke kunstenares

In 1836 trouwt Guillaume met Fanny Corr, een succesvolle schilderes met Ierse roots. Haar ouders hadden een winkel in fijne lederwaren in de Arenbergstraat, en via die contacten opent zich voor Guillaume een netwerk van Britse opdrachtgevers.

Fanny krijgt les van de beroemde Belgische schilder Navez en blinkt uit in portretten van vrouwen en kinderen, maar ook in grote religieuze taferelen voor kerken— iets waarvoor  vrouwelijke kunstenaars zelden voor werden gevraagd omdat vrouwen er niet geschikt voor werden geacht . Ze schildert voor Ferdinand de Meeus, illustreert boeken (onder andere voor George Sand) en maakt een staatsieportret van Louise Marie, Koningin van België. 

In het Paleis der Natie hangt haar werk in de conferentiezaal, waarmee ze de eerste vrouwelijke kunstenaar is die daar vertegenwoordigd is. Ook vind je haar werk in de Heilige Familie kerk te Schaarbeek.

Fanny Corr en Guillaume Geefs

Een nalatenschap die Brussel blijft vormen

Guillaume en Fanny sterven kort na elkaar in 1883. Ze hadden geen kinderen. De nalatenschap wordt beheerd door Guillaumes broer Joseph en diens zoon Georges. Een groot deel van de collectie gaat naar de Belgische Staat, waardoor de KMSKB vandaag de grootste verzameling Geefs-beelden bezit.

Wie door Brussel wandelt, loopt voortdurend langs hun werk. Ontdek het met Brusselse gidsen.

Hoe kon zo’n kunstenaar vergeten raken?

De redenen zijn waarschijnlijk divers: veranderende smaken, nieuwe kunststromingen, de opkomst van modernisme. Maar dankzij het werk van Frederik Tinck krijgt Guillaume Geefs opnieuw de plaats die hij verdient in de Belgische kunstgeschiedenis.

Over de auteur van het boek

Frederik Tinck is kunsthistoricus, gespecialiseerd in de beeldende kunsten van de lange 19de eeuw. Hij schreef eerder een boek over Edouard De Jans en publiceert regelmatig in kunsttijdschriften en in Tafofiel, het blad van Epitaaf. Daarnaast is hij gids in Brussel en Brugge — en schermliefhebber.